Door: Joost Tanasale
Eleftheria Lavdaki is kostuumontwerper voor Ripperda. Maar met alleen een mooi kostuum ben je er nog lang niet. Over de wereld achter stoffen, ritsen, knopen en garen bij de tweede muziektheatervoorstelling van Zummerbühne: “Het lijkt wel of de hele provincie erbij betrokken is.”
Twintig rokken voor figuranten? Sjerpen van verschillende landen? We maken het allemaal!
Na gesprekken over de achtergrond van het verhaal van de muziektheatervoorstelling en het bestuderen van het script, wist kostuumontwerper Eleftheria Lavdaki al snel dat in Ripperda meer dan genoeg spanning zit. “Het speelt zich af in verschillende landen, dat alleen al zorgt voor genoeg inspiratie. Daarnaast is de voorstelling geen strikte historische weergave van het leven van Ripperda, dus dat biedt ook de mogelijkheid om met de kostuums te spelen tussen heden, verleden en historische tijdperken. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij de kostuums van koningin Elizabeth en koning Philips en bij de keizer van Oostenrijk.”
Fake it till you make it
Het script deed de Griekse kostuumontwerper denken aan een live-uitzending van een debat in de Tweede Kamer, waarin de ene de ander beschuldigt en idealen onderweg verloren gaan. “In dat opzicht is Ripperda niet iets van vroeger, maar een tijdloos verhaal, waar ook kostuums van nu in passen.”
Personages in de voorstelling komen er dan ook deels uit te zien als hedendaagse mensen. Eleftheria: “Ook nu kunnen mensen als Ripperda zijn. Liegen, bedriegen en zichzelf omhoog werken door bedrog: fake it till you make it.”
Coupeuses
Als de ontwerpfase van een kostuum is afgerond, stuurt Eleftheria alles naar professionele coupeuses, inclusief stoffen, ritsen, knopen, garen en voering. En dan is het afwachten tot ze het resultaat ziet. “Het is altijd spannend om te zien hoe het proces verloopt en of het ontwerp tot leven komt zoals ik had bedoeld. Pas tijdens de doorpas kan ik echt beoordelen of het idee werkt."
Vaak gaat het in één keer goed, maar af en toe doet er zich tijdens het proces iets onverwachts voor. “Laatst was er een stof door een bepaalde waxlaag met wasmachine en al kapot gegaan,” verzucht Eleftheria. “Dat zijn spannende momenten, want dan begint alles weer van voor af aan.”
Fashionstatement
Kostuums die er straks echt uitspringen zijn die van de sultan en sultana van Marokko. “Die krijgen een opvallende eigentijdse uitstraling omdat ze destijds zo vooruitstrevend waren, zij waren in hun tijd erg modern. Ik heb gekozen voor chique kostuums en een minimalistische snit, met een stof die heel goed werkt in het licht: moiré.”
Moiré is een speciale weeftechniek: cilinders persen de stof en de draden worden gedraaid. Hierdoor ontstaat een glanzend effect, vergelijkbaar met water of marmer, zonder dat het een print is. “Dit was een techniek die handmatig werd toegepast en perfect past bij het tijdperk,” licht Eleftheria toe. “Deze Marokkaanse kostuums worden een hedendaags fashionstatement. Echt utrachique.”
Uitdagingen
Met een mooi ontwerp ben je er nog niet. Want hoe ga je om met de wisselende rollen van de professionele acteurs? Wanneer scènes heel kort op elkaar zitten, is een kledingwissel vaak geen optie. “Hierin kan ik met de kostuums meehelpen aan het verhaal, bijvoorbeeld door ze over pakken aan te laten trekken of door elementen toe te voegen. Zo krijgt de koningin-moeder van Spanje een hele hoge hoofdtooi, als moderne vrouw. Andere aspecten zijn juist klein, zoals een hoed die tekens wordt doorgegeven en Groningen representeert.”
Wanneer een kledingwissel wel mogelijk is moet weer rekening gehouden worden met zaken als geluidzenders, die soms onder het kostuum met twee of drie lagen verstopt zitten. “Dit alles vergt een nauwe samenwerking met de verschillende disciplines, zoals decor, licht en geluid.”
Atelier
Bij zo’n omvangrijk project als Ripperda is de inzet van coupeuses praktische noodzaak, aldus de kostuumontwerper. En ook de vrijwilligers die achter de schermen werken in het atelier in Wehe den Hoorn zijn onmisbaar. Eleftheria: “Dit zijn zo’n twaalf vrouwen uit de regio die het leuk vinden kleding te naaien, met ervaring als coupeuse of omdat ze het gewoon leuk vinden hier in hun vrije tijd mee bezig te zijn. Twintig rokken voor figuranten? Sjerpen van verschillende landen? We maken het allemaal!”
Zoveel mensen die meewerken achter de schermen, dat maakt de producties van Zummerbühne uniek, zegt ze. “Het geeft creatieve vrijheid. Normaal is hier niet veel ruimte voor, maar met zoveel assistentie kan je echt uitpakken. Ook tijdens de voorstellingen zijn de vrijwilligers in groepjes aanwezig om kleding te verstellen, schoon te maken of nieuwe kostuums bij te maken. Ik woon zelf in Arnhem, dus voor mij is dit een hele mooie manier om Groningen te leren kennen. Het is een heel tof project in het noorden, het lijkt wel of de hele provincie erbij betrokken is.”