Twee oude bekenden troffen elkaar tijdens een online-bijeenkomst van het project ‘Toukomst’. De ruimte die de coronaperiode noodgedwongen bood, gebruikten ze om ideeën over Zummerbühne concreet te maken. Deze zomer te beginnen met de muziektheatervoorstelling Hollands Hoop. In gesprek met Reinout Douma en Emil Klok, respectievelijk artistiek en zakelijk leider van stichting Zummerbühne.
“Dankzij de bijdrage van Toukomst kunnen we grote artistieke keuzes maken en het toch toegankelijk houden”
Gek genoeg was het nog een andere grote crisis, de gaswinningsproblematiek in Groningen, die leidde tot de geboorte van Zummerbühne. In 2019 werd het Nationaal Programma Groningen opgericht, een samenwerkingsverband van Rijk, provincie en gemeenten, met als doel te investeren in de toekomst van Groningen. Met als onderdeel daarvan project ‘Toukomst’: 100 miljoen euro werd beschikbaar gesteld voor initiatieven vanuit inwoners zelf.
Impact op de provincie
Dat zette componist en dirigent Reinout Douma aan het denken: “Ik zag voor me dat vanuit Toukomst op cultureel vlak iets nieuws zou ontstaan, in plaats van bijdragen aan een bestaand project. De laatste jaren zag ik de populariteit van locatietheater, een zichtbare verandering in de behoefte aan beleving bij het publiek. Dat idee ging steeds meer borrelen. En precies toen belde acteur Marcel Hensema mij op: ‘Kunnen wij als makers in cultuur iets met Toukomst?’, vroeg hij. ‘Iets wat écht impact heeft op onze provincie.’ Hij had ook al een naam: Zummerbühne. Dat was het, met de verdere ontwikkeling bemoeide hij zich niet.”
Tijdens een van de online-bijeenkomsten van Toukomst trof Reinout een oude bekende in Emil Klok, die als cultureel ondernemer onder meer theatervoorstellingen produceert en festivals organiseert. Reinout en Emil kenden elkaar nog uit hun studietijd. “En we speelden als twintigjarigen samen in ‘Heksen’ van Roald Dahl,” herinnert Emil zich. “Reinout achter de piano en ik op de planken.”
Nu, jaren later, maakten ze van de nood een deugd en werden de lockdowns gebruikt om Zummerbühne uit te werken. Het plan werd ingediend bij Toukomst: de komende vijf jaar telkens op een andere plek in de provincie grootschalig, herkenbaar muziektheater ontwikkelen met een sterke verbinding met Groningen.
Hollands Hoop: dat is toch voor TV?
Reinout: “Voor het eerste jaar dacht ik aan een locatie in de provincie en toch dicht bij de stad, aan een voorstelling die Zummerbühne meteen op de kaart zou zetten én ik had Marcel aan de lijn gehad.” Achteraf lijkt het een logische optelsom om af te trappen met het landelijk bekende Hollands Hoop, maar op het moment zelf lag het niet zo voor de hand, aldus Reinout: “Marcel had helemaal niet aan zichzelf gedacht als acteur, laat staan aan Hollands Hoop. Dat was toch gemaakt voor TV?”
In een ongekend korte tijd werkten Reinout en Emil het idee uit, werden de makers van de serie enthousiast om voor de voorstelling een eigen interessante verhaallijn te ontwikkelen en bleek met Hoog Hammen, de plek waar ook de serie werd opgenomen, het beste decor beschikbaar.
Toukomst
Begin 2021 adviseerde het Toukomstpanel - bestaande uit twintig Groningers - het bestuur van Toukomst voor 44 projecten een bijdrage beschikbaar te stellen. Zummerbühne was daar één van.
Maar toen moest alles nog gemaakt. Emil: “We werkten in no time aan een script, decor, acteurs, muzikanten en allemaal andere praktische zaken. We wilden in een jaar tijd de eerste productie op de planken brengen. Dat is in deze wereld razendsnel. We legden onszelf bewust deze druk op, omdat we anders eerst twee jaar lang stilte zouden hebben voor er iets op het podium zou staan.”
Lokale betrokkenheid
Hollands Hoop is een professionele productie met veel ruimte voor Groningers om mee te doen. Emil: “We zetten nadrukkelijk in op lokale betrokkenheid. Zo vormen amateurmuzikanten uit de omgeving het Hollands Hoop Harmonieorkest, zijn er figurantenrollen voor amateurspelers en wordt het eten voor publiek en crew verzorgd door cateraars uit de directe omgeving.”
Het bezoeken van de voorstelling wordt zo laagdrempelig mogelijk gehouden. “Dankzij de Toukomst-bijdrage kunnen we de ticketprijs laag houden,” aldus Emil. “Hopelijk kunnen we daarmee ook bezoekers ontvangen die normaal gesproken niet zo snel naar het theater gaan. En voor bezoekers met een visuele of auditieve beperking komt er een speciale avond waarop ook zij de voorstelling kunnen beleven.”
Vliegende start
Zo maakt Zummerbühne een vliegende start. Emil: “We ontwikkelen als stichting voorstellingen in de provincie met een grote ambitie en hierin is het uniek dat we dankzij de bijdrage van Toukomst grote artistieke keuzes kunnen maken en het toch toegankelijk kunnen houden.”
Reinout, die ook als componist betrokken is bij Hollands Hoop, onderschrijft dat Zummerbühne echt impact moet hebben: “Het gaat om een structurele, culturele impuls voor onze provincie. Natuurlijk gaat het om een succesvolle voorstelling, maar het gaat ook om de blijvende impact in heel Groningen. Er komt dus ook geen reprise als Hollands Hoop de verwachtingen overstijgt. Volgend jaar maken we een nieuwe muziektheatervoorstelling op een andere locatie. Binnenkort maken we hier meer over bekend.”
De foto bij dit artikel is gemaakt door Nienke Maat. Links staat Emil Klok, rechts Reinout Douma.