Wat is de beste plek voor de meeslepende muziektheatervoorstelling Hollands Hoop? Dat kan maar één locatie zijn: het erf van de vervallen boerderij Hoog Hammen bij Overschild, op het platteland van Groningen, waar ook de televisieserie is opgenomen! Komende zomer kan het publiek plaatsnemen op een tribune in het weiland, met uitzicht op het speelveld en daarachter de iconische boerderij. Die is uitgegroeid tot hét symbool voor het verhaal van Groningen. Een trotse en welvarende boerderij die nu dreigt te vervallen, maar ook staat voor de schoonheid en veerkracht van dit gebied. In gesprek met Leanne Nobel, verknocht aan Hoog Hammen.
“Dit moet een laagdrempelige plek zijn, waar de authentieke sfeer bewaard blijft."
“Twee jaar geleden brak corona uit, vrijwel alles ging op slot. Het derde seizoen van de bekroonde tv-serie Hollands Hoop werd uitgezonden. En het was schitterend weer. Wat gebeurde er? Mensen zochten naar bijzondere plekken met ruimte. Op mooie dagen kwamen wel honderd auto’s naar het erf. Mensen van alle lagen van de samenleving. Toen werd heel zichtbaar dat deze plek een verbindende kracht heeft.”
Aan het woord is Leanne Nobel. Als voorzitter is zij verbonden aan ‘Hoop voor Hoog Hammen’, de stichting die zich hard maakt voor het behoud van de verpauperde boerderij en voor de verbinding ervan met zowel het agrarische gebied als het nabijgelegen natuurgebied ‘t Roegwold. “Dit moet een laagdrempelige plek zijn, waar de authentieke sfeer bewaard blijft. Vanwege de aarbevingsschade willen we de boerderij versterken, maar we willen ook de sociaal-culturele verbindingen versterken die deze plek tot stand brengt. Zodat het uitgroeit tot een buitenplaats voor rust én reuring.”
Generatie op generatie
Honderden jaren lang was de beeldbepalende boerderij Hoog Hammen, gebouwd op een iets hoger gelegen plek, alleen bekend bij omwonenden. De boerderij ligt afgelegen in het buitengebied van Overschild, zo’n vijftien kilometer ten noordoosten van de stad Groningen, in het eeuwenoude cultuurlandschap rondom de voormalige rivier de Fivel. Het is alleen via kleine landweggetjes te bereiken.
Sinds de zestiende eeuw werd het van generatie op generatie bewoond door de familie Broekema. Totdat de laatste bewoner Jan Broekema de vijftig hectare land in 2011 uiteindelijk verkocht en de boerderij leeg kwam te staan. Door de succesvolle televisieserie Hollands Hoop werd de boerderij tijdelijk nieuw leven ingeblazen en verwierf daarmee nationale bekendheid. Na de opnames van het derde seizoen bleef de boerderij weer verlaten achter. Met verrotte kozijnen en een lekkend dak in het tussenhuis. De leegstand trok vandalisme aan en ook de gevolgen van de aardbevingen werden, midden in het bevingsgebied, steeds zichtbaarder: gescheurde muren en de tegelvloer die steeds schever kwam te liggen.
Desondanks houdt Hoog Hammen stand. De sierplafonds in het voorhuis zijn nog in redelijke staat. Wie deze ruimte binnenkomt begrijpt meteen waarom het ook wel de pronkkamer werd genoemd. Leanne: “Voor kinderen was het een mysterieuze ruimte, omdat het voor hen verboden terrein was, zonder te weten waarom. De kamer is een stap terug in de tijd, het behang siert al honderd jaar de muren. Ook de oorspronkelijke grupstallen zijn er nog. Vroegere generaties Broekema gebruikten ze voor hun Blaarkopkoeien.”
De biodiverse omgeving van de boerderij maakt het plaatje helemaal af. Het erf werd door de vader van Jan niet voor niets ‘een refugium voor dieren van het vrije veld’ genoemd. Zoals elk boerenerf zou moeten zijn,’ voegde hij eraan toe. Nog steeds is het een toevluchtsoord voor reeën, vossen, talloze vogels en huist een kerkuil in de schuur.
Hoog Hammen ademt voor Leanne historische waarde en talloze verhalen: “Zoals over de inundatie in 1944. De Duitsers zetten toen het hele gebied rond de boerderij onder water, van Delfzijl tot Harkstede aan toe, om de geallieerden af te stoppen.”
Groots
Volgens Leanne is de grootschalige voorstelling Hollands Hoop uniek, juist omdat de locatie zich in principe beter leent voor kleinschalige activiteiten. Ze is dan ook blij dat rondom de voorstelling met respect met Hoog Hammen wordt omgegaan. “Het is een kwetsbaar geheel. De boerderij zelf door de aardbevingen en het erf vanwege oude bomen en de aanwezigheid van dieren. Om hier rekening mee te houden, loopt het publiek straks buiten de gracht om naar de tribunes in het weiland.”
Bij het normaal zo rustige Hoog Hammen speelt vanaf 17 augustus op zomeravonden de voorstelling Hollands Hoop, met een sterrencast en filmische en avontuurlijke muziek. Tegen, letterlijk, de achtergrond van de verlaten boerderij. Een grote tribune op het erf, de ondergaande zon in de rug en de schuren als backstage. De reuring begint al als je de kenmerkende oprijlaan betreedt. Het is Groningen op zijn best. “Deze plek is het waard om een publieke herbestemming te krijgen, door vele mensen gedragen”, aldus Leanne. “De voorstelling gaat daar zeker aan bijdragen.”